Strona głównaKontaktDodaj do ulubionychZnajdźMapa serwisuPowiększ tekstZmniejsz tekst
Strona główna
 
Menu
Polityka prywatności i plików cookies
Informacja UMŁ
Opłata skarbowa
Podatki lokalne
Odbiór dowodu osobistego
Biuro Rzeczy Znalezionych
Nieodpłatna pomoc prawna
e-urząd
Praca
Oświadczenia majątkowe
Jednostki pomocnicze Miasta (osiedla)
Organizacje pozarządowe
Dla inwestora
Informacje dla osób niepełnosprawnych
Miejski Rzecznik Konsumentów
Budżet Miasta
Dokumenty strategiczne
Spółki z udziałem Miasta
Rejestry, ewidencje, archiwa
Konsultacje społeczne
Otwarte dane
Instrukcja obsługi
Ponowne wykorzystywanie
Redakcja BIP
Kontakt z UMŁ
Serwis internetowy UMŁ
Kazimierz Dejmek<<

(1924-2002)

Aktor, reżyser, dyrektor teatrów, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi (1952-1955), prezes Związku Artystów Scen Polskich (1988-1989), poseł na sejm, minister kultury i sztuki (1993-1996).

Urodził się 17 maja 1924 roku w Kowlu na Wołyniu. Studiował w Studiu Dramatycznym Iwo Galla w Krakowie i w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi. Jako aktor debiutował w 1945 roku w Teatrze Ziemi Rzeszowskiej rolą Jaśka w Weselu Stanisława Wyspiańskiego. Później występował w Jeleniej Górze, a w latach 1946-1949 w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi.

Aktorstwo było epizodem w życiu Kazimierza Dejmka. Do historii polskiego teatru wszedł jako dyrektor konsekwentnie tworzący program repertuarowy podporządkowany świadomie obranemu celowi, którym jest służba narodowi. W teatrze widzi instytucję wychowawczą, zobowiązaną do zabierania głosu i kształtowania opinii w ważnych sprawach narodowych, społecznych, ludzkich. Otwartość i wrażliwość pozwalały mu we właściwych momentach historycznych, społecznych czy politycznych zawirowań zabierać głos. Inscenizacje tekstów literackich, niezależnie czy sięgał po literaturę współczesną, czy staropolską służyły do przekazania widowni istotnego przesłania. Teatr Kazimierza Dejmka jest w najlepszym tego słowa znaczeniu, teatrem zaangażowanym.

W założonym wraz z grupą młodych aktorów w 1949 roku łódzkim Teatrze Nowym Dejmek ukształtował się jako reżyser-inscenizator. Przeszedł proces ewolucji od zbuntowanego przeciw wszelkiej tradycji bezkrytycznego realizatora socrealistycznego schematu estetycznego do świadomego odpowiedzialności wobec tejże tradycji artysty. W czasie dwu dyrekcji (1949-1961 i 1975-1979) zrealizował ponad czterdzieści premier. Do najgłośniejszych należą: "Brygada szlifierza Karhana" Vaka Kani (1949), Łaźnia Włodzimierza Majakowskiego, ostro piętnująca wypaczenia zbiurokratyzowanego systemu (1954), Święto Winkelrida Jerzego Andrzejewskiego - Jerzego Zagórskiego, jadowicie parodiujące wynaturzenia narodowych tradycji i ludzkich charakterów (1956) oraz rozrachunkowy spektakl "Ciemności kryją ziemię", według powieści Jerzego Andrzejewskiego (1957).

Drugim, obok współczesnego polityczno-społecznego, nurtem zainteresowań Kazimierza Dejmka była klasyka literatury polskiej, penetrowana pod kątem analizy źródeł psychicznych ułomności narodu i jednostki, ale i wskazywania jego tężyzny, witalności i poczucia humoru. W tym nurcie mieszczą się przedstawienia: Noc Listopadowa (1956) i Akropolis (1960) Stanisława Wyspiańskiego, Barbara Radziwiłłówna Alojzego Felińskiego (1958), Żywot Józefa Mikołaja Reja (1958), Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim Mikołaja z Wilkowiecka (1961), Uciechy Staropolskie (1981). Premiera misterium pasyjnego o walce dobra ze złem, opowiadając się po stronie istotnych, choć nie zawsze widocznych gołym okiem wartości, była wydarzeniem artystycznym w historii Teatru Nowego. Jej kontynuacją był wystawiony w 1975 roku Dialogus de Passione albo Żałosna Tragedyja o Męce Pańskiej.

Realizacje tekstów staropolskich są bardzo ważnym elementem w twórczości Dejmka. Wraca do nich, czasem od razu czasem po latach, w różnych teatrach cyzelując do perfekcji ich formę. Żywot Józefa wystawiał trzykrotnie: w 1958, 1965, 1985 roku; Historyję o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim w 1961 roku w Teatrze Nowym i w 1962 roku Teatrze Narodowym; Dialogus de Passione albo Żałosna Tragedyja o Męce Pańskiej w 1969 roku w Teatrze Ateneum w Warszawie (wówczas nie doszło do premiery), w 1975 i 1977 roku w Teatrze Nowym, w 1998 roku w Teatrze Narodowym. W okresie drugiej dyrekcji w łódzkim Teatrze Nowym, oprócz wspomnianego wcześniej Dialogusa de Passione albo Żałosna Tragedyja o Męce Pańskiej i Uciech Staropolskich, wystawił m.in. Operetkę Witolda Gombrowicza (1975), Garbusa (1975) i Vatzlava (1979) Sławomira Mrożka, Wielkiego Fryderyka Adolfa Nowaczyńskiego (1977), Cień Wojciecha Młynarskiego według Eugeniusza Szwarca (1977), Patnę adaptację powieści Josepha Conrada Lord Jim (1976), które poruszały problemy mechanizmów tworzenia historii, relacji społecznych i odpowiedzialności jednostki. Na Małej Scenie tegoż teatru stworzył serię wieczorów poezji Antoniego Słonimskiego, Jana Lechonia, Zbigniewa Herberta.

Indywidualność Kazimierza Dejmka, jego zainteresowania repertuarowe, pogląd na stosunek teatru do rzeczywistości i tradycji, osiągnięcia artystyczne wpłynęły decydująco na charakter teatru i sprawiły, że osiągnął znaczenie pozalokalne. Siła jego teatru zasadza się na kształtowaniu rzeczywistości scenicznej według własnego rozumienia świata, a nie uleganiu modom. W tym duchu, w latach 1962-1968, jako dyrektor Teatru Narodowego realizował kanon polskiej klasyki teatralnej - od staropolskiego dramatu przez utwory romantyków po literaturę współczesną. Repertuar ten, jak zawsze u Dejmka, podporządkowany jest nadrzędnemu celowi - służbie narodowi. Dobitnym tego przykładem było przedstawienie Dziadów Adama Mickiewicza (1967), które odniosło nie tylko wielki sukces artystyczny, ale stało się początkiem wydarzeń Marca 1968 roku.

W latach 1968-1974 Kazimierz Dejmek reżyserował w kraju (w Teatrze Ateneum i Teatrze Dramatycznym w Warszawie oraz Teatrze Wielkim w Łodzi) i za granicą (w Piccolo Teatro w Mediolanie i Burgtheater w Wiedniu). Od 1981 roku do 1995 roku był dyrektorem Teatru Polskiego w Warszawie, gdzie kontynuował swój model teatru wiernego tradycji, a jednocześnie współczesnego i aktualnego. Wystawił utwory m.in. Sławomira Mrożka: Ambasador (1981), Vatzlav (1982), Portret (1990) oraz dramaty Stanisława Wyspiańskiego.

Kazimierz Dejmek realizował także przedstawienia operowe w Teatrze Wielkim w Łodzi Henryk VI na łowach Kazimierza Kurpińskiego (1972), Diabły z Loudun Krzysztofa Pendereckiego (1975); w Operze Kameralnej w Warszawie Halka Stanisława Moniuszki (1997), Cud, czyli krakowiacy i górale Wojciecha Bogusławskiego (1999).
Teatr Kazimierza Dejmka, jego osobowość twórcza i artystyczna pozostawały w centrum uwagi zarówno publiczności jak i krytyki teatralnej. Świadczą o tym liczne nagrody krajowe i zagraniczne, m.in. Nagrody Państwowe (1951, 1955, 1984), Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1962), Nagroda Francuskiej Krytyki Teatralnej (1964), Nagroda Fundacji Jurzykowskich (Nowy Jork 1975), Nagroda Herdera (Wiedeń 1975).
Został odznaczony m.in. Orderem Sztandaru Pracy II klasy, Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. W 2000 roku Rada Miejska Łodzi przyznała mu Honorowe Obywatelstwo Miasta.

Informację wprowadził(a): Bogusława Jagusiak (2007-03-30)
Rejestr zmian | Statystyka | Liczba odwiedzin: 4236
Redakcja     Administracja     Wykonanie:  P®ESTO